Panik atak bir neçə dəqiqəyə keçir — bunu bilmək artıq yarı kömğkdir. Məqsəd tutmanı «dayandırmaq» deyil, onu təhlükəsiz keçirmək və qorxunu artırmamaqdır. Aşağıdakı addımlar məhz bunun üçündür.
1. Dayanın və özünüzə nə baş verdiyini deyin
«Bu panik atakdır. Narahatedicidir, amma təhlükəli deyil. Bir neçə dəqiqəyə keçəcək.» Bu cümlə qorxunun böyüməsinin qarşısını alır. Qorxudan qorxmaq tutmanı uzadır.
2. Nəfəsi yavaşladın
Burundan 4 saniyə nəfəs alın, 2 saniyə saxlayın, ağızdan 6 saniyə yavaş-yavaş buraxın. Buraxma mərhələsi alışdan uzun olmalıdır — məhz bu, bədənə «təhlükə yoxdur» siqnalı verir. Bir neçə dəqiqə davam edin. Ətraflı nəfəs texnikaları burada.
3. Diqqəti bədəndən xaricə yönəldin (torpaqlama)
Ətrafda 5 görə bildiyiniz, 4 toxuna bildiyiniz, 3 eşitdiyiniz, 2 iylədiyiniz və 1 dadına baxa bildiyiniz şeyi sayın. Bu üsul diqqəti qorxulu hisslərdən ayırır.
4. Qaçmayın, yerinizdə qalın
Tutma başlayan yerdən qaçmaq anında rahatlıq verir, amma beynə «ora həqiqətən təhlükəli idi» mesajı öyrədir və növbəti dəfə qorxunu artırır. İmkan varsa, olduğunuz yerdə qalıb tutmanın keçməsini gözləyin.
5. Keçəndən sonra özünüzə yumşaq yanaşın
Tutmadan sonra yorğunluq normaldır. Su için, bir az gəzin, özünüzü qınamayın. Hər keçirdiyiniz tutma bədəninizə «bununla bacarıram» təcrübəsini öyrədir.
Nə zaman təcili yardım çağırmalı?
Köks ağrısı qola/çənəyə yayılırsa, nəfəs getdikcə pisləşirsə, huş itirsə və ya əlamətlər adi tutmanızdan kəskin fərqlənirsə, gözləməyin — 103-ə zəng edin. Şübhə varsa, həmişə ürək tutması kimi davranmaq daha təhlükəsizdir.
Tutmalar təkrarlanırsa, nevroloqa müraciət edin — müalicə ilə onları seyrəltmək mümkündür.